هگمتانه: بازنگری بافت همدان؛ تهدیدی برای ثبت جهانی هگمتانه؟

بافت تاریخی همدان به‌عنوان یکی از گنجینه‌های ارزشمند فرهنگی ایران، یکی دیگر از بافت‌هایی است که این روزها طرح بازنگری آن مطرح شده است. اما آنچه موجب نگرانی است، تأثیر این اقدام بر ثبت جهانی «هگمتانه» و کوچک شدن محدوده فعلی بافت و البته «حریم هگمتانه» است.

۶ مرداد ۱۴۰۳ «هگمتانه» به عنوان بیست و هشتمین اثر جهانی ایران در یونسکو با رایزنی گسترده ثبت شد.   این پرونده ابتدا با عنوان «هگمتانه و مرکز تاریخی همدان» در بهمن ماه سال ۱۴۰۱ به یونسکو فرستاده شده بود، بنابراین در پرونده نخست محدوده بافت شهری همدان برای ثبت جهانی در یونسکو پیشنهاد شده بود، در این پرونده ۷۵ هکتار برای عرصه و حدود ۲۸۷ هکتار برای حریم آن درنظر گرفته شده بود. اما ایکوموس (شورای جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی) که بازوی مشورتی یونسکو است، معتقد بود به دلیل خیابان کشی‌های متعدد در همدان و مشخصا آنطور که در گزارش نوشته شده است به دلیل «مداخلات قرن بیستم»، شهر همدان یکپارچگی و اصالت لازم را نداشته و پیامی به جهان مخابره نمی‌کند و در نهایت به یونسکو پیشنهاد کرده بود پرونده «هگمتانه و مرکز تاریخی شهر همدان» را «دیفر» کند، یعنی پرونده برای اصلاح برگشت داده شود. در ادامه، اما با اصلاح این پرونده درحالیکه حدود عرصه آن ۲۸ هکتار و حریم آن ۳۳۴ هکتار درنظر گرفته شد، هگمتانه ثبت جهانی شد و مرکز تاریخی همدان در محدوده حریم و متصل به عرصه هگمتانه درنظر گرفته شده است که به گفته کارشناسان میراث فرهنگی، تمام ضوابط حفاظتی حریم آثار جهانی بر آن حاکم است.