در اندیشه امام (ره) رشد اقتصادی و عدالت دو روی یک سکه‌اند

عبدالمجید شیخی در گفت‌وگو با باتونیوز، با اشاره به دیدگاه‌های اقتصادی امام خمینی(ره) اظهار کرد: دیدگاه حضرت امام (ره) دقیقا منطبق با مکتب اقتصاد اسلامی است. فراموش نکنیم که شهید آیت‌الله محمدباقر صدر، از شاگردان و مریدان امام خمینی (ره)، به‌عنوان مؤسس مکتب مدون اقتصاد اسلامی شناخته می‌شود و در آثاری خود به تبیین نظام اقتصادی اسلام و نقد نظام بانکداری ربوی پرداخته است.

وی افزود: از دیدگاه مکتب اقتصاد اسلامی و حضرت امام، اصولاً هیچ تناقضی میان رشد اقتصادی و عدالت اجتماعی وجود ندارد. برخلاف برخی برداشت‌ها در ادبیات اقتصاد متعارف، رشد بدون عدالت نه‌ تنها پایدار نیست، بلکه به افزایش فاصله طبقاتی، کاهش بهره‌وری و شکل‌گیری ناکارآمدی‌های اقتصادی منجر می‌شود.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: حتی بر اساس اصول اقتصاد خرد متعارف نیز زمانی که منافع رشد اقتصادی در اختیار گروه محدودی قرار گیرد و بخش بزرگی از جامعه از آن بی‌بهره بماند، کارایی اقتصادی کاهش پیدا می‌کند. از این‌رو عدالت نه مانع رشد، بلکه یکی از پیش‌شرط‌های تحقق رشد پایدار است.

شیخی با بیان اینکه اقتصاد اسلامی الگویی سازگار با فطرت و رفتار طبیعی انسان‌هاست، تصریح کرد: در اقتصاد اسلامی ناکارآمدی، اتلاف منابع و عدم بهره ‌وری پذیرفته نیست و برای جلوگیری از این آسیب‌ها راهکارهای مشخصی ارائه شده است.

وی درباره نسبت اندیشه‌های اقتصادی امام خمینی (ره) با مسائل امروز کشور گفت: اگرچه ممکن است برخی کلیدواژه‌های رایج امروز در ادبیات امام به همین صورت مطرح نشده باشد، اما در بیانات ایشان پس از پیروزی انقلاب، به‌ روشنی می‌توان مؤلفه‌هایی را مشاهده کرد که امروز از آن‌ها با عنوان «اقتصاد مقاومتی» یاد می‌شود.

این استاد دانشگاه افزود: اقتصاد مقاومتی در واقع یکی از زیرمجموعه‌های اقتصاد اسلامی و نخستین گام برای تحقق عملی آن است. تاکید بر خودباوری، خودکفایی، تقویت تولید داخلی و اتکا به ظرفیت‌های ملی از مهم‌ترین محورهایی است که هم در اندیشه امام خمینی (ره) و هم در سیاست‌های اقتصاد مقاومتی مورد توجه قرار گرفته است.

شیخی با اشاره به مفهوم خوداتکایی در اقتصاد اسلامی اظهار کرد: خوداتکایی مفهومی فراتر از خودکفایی دارد. ممکن است کشوری امکان تولید همه کالاها را نداشته باشد، اما می‌تواند با تمرکز بر مزیت‌های راهبردی خود، در برخی حوزه‌ها به قدرت برتر تبدیل شود و از این طریق نیازهای دیگر خود را در تعامل با اقتصاد جهانی تامین کند.

وی توضیح داد: برای مثال، اگر کشوری در تولید یک کالای راهبردی دارای مزیت باشد، می‌تواند از این مزیت برای افزایش قدرت چانه‌زنی خود در تجارت بین‌الملل استفاده کند. در چنین شرایطی، کشور نه ‌تنها وابسته و منفعل نخواهد بود، بلکه در تعیین شرایط مبادلات اقتصادی نیز نقش مؤثری ایفا خواهد کرد.

این کارشناس اقتصادی در پایان تاکید کرد: مهم‌ترین پیام اندیشه اقتصادی امام خمینی (ره) برای امروز کشور، تقویت تولید، خودباوری ملی، کاهش وابستگی و برقراری عدالت اقتصادی در کنار رشد و توسعه است؛ مسیری که می‌تواند به کاهش بیکاری، کنترل شکاف طبقاتی و افزایش تاب‌آوری اقتصاد منجر شود.