منظومه هویتی انقلاب اسلامی ‏: چراهندسه تشییع رهبر انقلاب یک راهبرد است؟

یادداشت اختصاصی

به قلم:محمدعلی آهنگران

‏باتو نیوز:مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی با یک هندسه معنادار؛ از تهران آغازمی شود، در قم امتداد می یابد، به نجف اشرف و کربلای معلی می‌رسد و در جواربارگاه منور حضرت علی بن موسی‌الرضا(ع) آرام می‌گیرد. همین خط سیر خود حاملیک روایت راهبردی است؛ روایتی که در آن، انقلاب اسلامی آخرین پیام رهبر خویش رانه با کلمات، بلکه با جغرافیا و با حضور انبوه یک ملت و شکوه یک امت بیان می‌کند.

‏این پیام از تهران آغاز می‌شود.

‏تهران نماد حاکمیت جمهوری اسلامی و قلب تپنده نظامی است که بیش از چهار دههدر برابر جنگ، تحریم، فشار سیاسی و عملیات روانی ایستاده است. آغاز تشییع ازتهران، حامل پیام استمرار است؛ اینکه ستون خیمه انقلاب، وابسته به یک فرد نیست وبا فقدان رهبر، نه ارکان نظام فرو می‌ریزد و نه حرکت ملت متوقف می‌شود.

‏دشمنان جمهوری اسلامی طی سال‌های گذشته بارها این تصور را القا کرده‌اند که پساز پایان دوران رهبری کنونی، ایران وارد مرحله‌ای از آشوب، خلأ قدرت و فروپاشیخواهد شد. شکوه و نظم یکمین مراسم عظیمی  می‌تواند تلاشی برای پاسخ به همینروایت باشد؛ پاسخی که نه با بحران و‌ تنش سیاسی، بلکه با نمایش انسجام و انتقالآرام قدرت ارائه می‌شود.

‏اما این روایت در تهران پایان نمی‌یابد.

‏کاروان به قم می‌رسد؛ شهری که روح انقلاب اسلامی در آن متولد شد. قم، یادآور پیوندعمیق جمهوری اسلامی با سنت فقاهت شیعه است. با تشییع رهبر جمهوری اسلامیکه هم عهده دار مقام ولایت فقیه است هم یکی از مهم‌ترین مراجع تقلید جهان تشیعنشان می دهد که انقلاب اسلامی خود را امتداد اندیشه‌ای می‌داند که قرن‌ها درحوزه‌های علمیه شیعه استمرار یافته است

‏پس از آن، روایت وارد مرحله‌ای فراتر می‌شود.

‏نجف و کربلا، دیگر متعلق به مرزهای سیاسی نیستند؛ آنها حافظه تاریخی امتشیعه‌اند. نجف، شهر عدالت علوی و کربلا، سرزمین عزت حسینی است. حضور کاروانتشییع در این دو حرم مطهر این پیام را مخابره می‌کند که انقلاب اسلامی، خود را درامتداد همان تاریخی تعریف می‌کند که از غدیر آغاز شد، در عاشورا به اوج رسید و درعصر حاضر، در قالب مقاومت اسلامی ادامه یافته است.

‏در اینجا، تشییع دیگر یک مراسم ملی نیست؛ بلکه به یک رخداد فراملی تبدیل می‌شود. گویی انقلاب اسلامی می‌خواهد نشان دهد که پیوندهای اعتقادی و فرهنگی جهانتشیع، فراتر از مرزهای سیاسی و معادلات متغیر قدرت است.

‏اما اوج این روایت، در پایان آن نهفته است.

‏مشهد؛ حرم امام رضا(ع).

‏در فرهنگ ایرانی و شیعی، هیچ نقطه‌ای به اندازه آستان قدس رضوی، محل اجتماععشق، ایمان و امید نیست. پایان این مسیر در جوار مضجع نورانی امام هشتم(ع) درواقع پیوند زدن یک عمر مجاهدت با سرچشمه‌ای از معنویت است که قرن‌هاستمأمن دل‌های میلیون‌ها انسان بوده است.

‏در این هندسه، گویی آخرین سفر رهبر انقلاب نیز همان مسیری را طی می‌کند کهانقلاب اسلامی در طول حیات خود پیموده است؛ از دولت به امت، از سیاست بهمعنویت، از جغرافیا به تمدن.

‏اما شاید مهم‌ترین نکته، خود «مسیر» باشد.

‏در اندیشه انقلاب اسلامی، راه همواره مهم‌تر از مقصد بوده است. همان‌گونه کهراهپیمایی اربعین صرفاً رسیدن به کربلا نیست، بلکه خودِ حرکت موضوعیت دارد، اینتشییع نیز تنها رسیدن به محل دفن نیست؛ بلکه ساختن یک روایت تاریخی است؛روایتی که هر منزل آن، بخشی از هویت انقلاب اسلامی را بازخوانی می‌کند.

‏تهران، نماد اقتدار؛ قم، نماد فقاهت؛ نجف، نماد ولایت؛ کربلا، نماد شهادت؛ و مشهد،نماد رحمت و معنویت.

‏این پنج منزل، در کنار یکدیگر، منظومه هویتی انقلاب اسلامی را ترسیم می‌کنند.

‏از منظر راهبردی نیز این زمان‌بندی، فرصتی برای مدیریت آرام انتقال، حضور گستردهاقشار مختلف مردم، مشارکت شخصیت‌ها و هیئت‌های خارجی و تثبیت روایتاستمرار فراهم می‌آورد. در چنین لحظاتی، آنچه اهمیت می‌یابد نه فقط برگزاری یکمراسم تشییع که شکل دادن به حافظه تاریخی یک ملت است.

‏شاید به همین دلیل باشد که این تشییع را باید آخرین پیام رهبر انقلاب دانست؛ پیامیکه بدون یک جمله سخن گفتن، با زبان نمادها و جغرافیا روایت می‌شود.

‏پیامی که می‌گوید انقلاب اسلامی، خود را تنها یک نظام سیاسی نمی‌داند؛ بلکه حلقه‌ایاز زنجیره‌ای می‌بیند که از ایران آغاز می‌شود، با فقاهت شیعه استحکام می‌یابد، درمکتب امیرالمؤمنین(ع) و نهضت سیدالشهدا(ع) معنا پیدا می‌کند و در سایه خورشیدخراسان، حضرت علی بن موسی‌الرضا(ع)، به آرامش و جاودانگی می‌رسد.

‏این تشییع  آخرین عملیات بزرگ روایت‌سازی انقلاب اسلامی در عصر رهبری او خواهدبود؛ روایتی که مخاطب آن فقط مردم ایران نیستند، بلکه جهان اسلام، دوستان ورقیبان جمهوری اسلامی و آیندگان نیز در برابر آن قرار دارند.